Jubileusz Śląskiej Książnicy

Biblioteka Śląska w Katowicach ma już 90 lat. Powołanie do życia tego rodzaju ośrodka polskiej kultury było spełnieniem oczekiwań zawartych w deklaracji z 1920 roku Polskiego Komitetu Plebiscytowego, poczynań działaczy Towarzystwa Czytelń Ludowych, czy wreszcie zabiegów ks. Emila Szramka, prezesa Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku, który „podnosił konieczność utworzenia dla potrzeb Górnego Śląska wielkiej, publicznej biblioteki o charakterze naukowym, w oparciu o polskie księgozbiory zgromadzone w Rumunii i Wiedniu”.

Zatem nie była zaskoczeniem jedna z pierwszych decyzji Sejmu Śląskiego, inaugurującego swoją działalność 24 września 1922 roku, a dotycząca właśnie powołania biblioteki w ramach Biura Sejmu Śląskiego. Odtąd naukowy księgozbiór biblioteki został wyraźnie sprofilowany i dostosowany do potrzeb Sejmu Śląskiego. Status biblioteki naukowej dominował od początku jej istnienia po dzień dzisiejszy, czego widomym znakiem jest wielość publikacji naukowych, konferencji, spotkań panelowych czy prowadzonych badań.

Dzisiaj liczący ponad 2,2 mln woluminów księgozbiór jest naturalnym zapleczem dla 44 szkół wyższych w województwie śląskim, współtworzących najrozleglejszą w kraju Śląską Bibliotekę Cyfrową. Posiadamy przywilej tzw. egzemplarza obowiązkowego przesyłanego bezpłatnie przez wszystkie wydawnictwa w kraju, a przez to gwarantującego czytelnikom dostęp do nowości edytorskich. Naszym darczyńcom zapewniamy „długie trwanie” i naturalną promocję.

Mamy też pracownię konserwacji, która ratowała nie tylko nowojorskie Archiwum Powstań Śląskich, ale i zabezpieczała księgozbiory oo. paulinów na Jasnej Górze i krakowskiej Skałce.

Zmieniły się też funkcje biblioteki. Biblioteka Śląska dalej jest biblioteką naukową i publiczną, ale też od 2000 roku biblioteką regionalną, obejmującą swoją opieką merytoryczną 914 publicznych bibliotek naszego województwa, z których dwie – w Czechowicach-Dziedzicach i Siewierzu – w ogólnopolskim rankingu „Rzeczpospolitej” zajęły niedawno pierwsze i drugie miejsce w kraju. Zresztą w województwie śląskim książki się czyta. Świadczy o tym największa w Polsce liczba czytelników zapisanych do bibliotek publicznych i największy księgozbiór.

Biblioteka Śląska to także potężny ośrodek kultury skupiający wokół siebie różne środowiska twórcze. To naturalna sytuacja. Ale znakiem rozpoznawczym jest zarówno Śląska Fotografia Prasowa, Śląski Wawrzyn Literacki, całoroczne spotkania osób niepełnosprawnych, jak też Społeczna Pracownia Digitalizacji skupiająca seniorów 70+, od lat wspomagająca Śląską Bibliotekę Cyfrową.

prof. zw. dr hab. Jan Malicki