Nazwa Biblioteki Śląskiej flaga Unii Europejskiej Cieniowany pasek

Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > DLA BIBLIOTEKARZY > Biblioteki samorządowe > Ratowanie zbiorów zalanych wodą

Ratowanie zbiorów zalanych wodą

Podstawowe informacje dotyczące postępowania na wypadek zalania wodą materiałów bibliotecznych.

Ratowanie zbiorów (informacja skrócona):

  • selekcja najcenniejszych obiektów,
  • oczyszczenie z powierzchniowych zanieczyszczeń,
  • zapakowanie w folię plastikową (każdy obiekt oddzielnie),
  • zamrożenie obiektów jak najszybsze (max. 48 godz. od zalania) i w jak najniższej temperaturze
    (min. –20°C).

Uwaga: w przypadku materiałów fotograficznych, mikrofilmowych i audiowizualnych konieczne odrębne postępowanie. Wskazany kontakt z konserwatorem! Więcej informacji dotyczących postępowania z zalanymi materiałami bibliotecznymi znajduje się w „Notesie Konserwatorskim” nr 2 i 3 (1999 r.).

Szczegółowy harmonogram działań w czasie katastrofy.

Obiekty na papierze dotknięte powodzią, obok zniszczeń wynikających bezpośrednio z katastrofy (zalanie, zabrudzenie), narażone są na zniszczenia mikrobiologiczne, które mogą zaistnieć bardzo szybko po zalaniu. W celu ograniczenia szkód zasadne jest przyjęcie następującego toku postępowania:

  • Z zalanych zbiorów należy wyselekcjonować obiekty najcenniejsze, które będą ratowane w pierwszej kolejności. Powinny wśród nich znaleźć się obiekty najbardziej wrażliwe na wodę: rękopisy, druki iluminowane, akwarele, pastele, fotografie, mapy kolorowane i inne.
  • Obiekty należy w miarę możliwości oczyścić z zanieczyszczeń i za wszelką cenę zamrozić w możliwie najniższej temperaturze, po uprzednim zawinięciu każdego obiektu w folię. Tylko takie postępowanie zabezpieczy obiekty przed rozwojem pleśni i ograniczy inne szkody powodowane przez wilgoć. Do tego celu należy wykorzystać dostępne chłodnie i zamrażarki. Obiekty te powinny zostać w stanie zamrożenia do momentu podjęcia ich konserwacji.
  • Obiekty przed konserwacją powinny zostać wysuszone, najlepiej metodą sublimacji w liofilizatorze.
  • Pozostałe obiekty (czarno-białe druki, grafiki, mapy drukowane i inne) w miarę możliwości należy zabezpieczyć jak wyżej. W przypadku braku takich możliwości należy oczyścić je w poprzez opłukanie w czystej wodzie i niezwłocznie przystąpić do suszenia.
  • Najpierw, do odciągnięcia nadmiaru wody użyć przekładek z bibuł lub innych higroskopijnych materiałów (np. czysty biały niezadrukowany papier). Książki należy ustawić pionowo z wachlarzowo rozsuniętymi kartami i suszyć przez wyłożenie w przewiewnych pomieszczeniach, z dobrą wentylacją. Wymuszony ruch powietrza można uzyskać poprzez zastosowanie wentylatorów. Wskazane jest suszenie ogrzanym powietrzem, ale o temperaturze nie przekraczającej 25 °C. Dla podniesienia temperatury suszenia można wykorzystać grzejniki olejowe, ustawione w takiej odległości, by nie wywołać przegrzewania obiektów. Unikać należy dmuchaw typu „Farel”.
  • Po osuszeniu obiekty należy poddać dezynfekcji gazem Rotanox w komorze próżniowej. W przypadku występowania pleśni konieczna jest konsultacja mikrobiologiczna.

Zalecenia konserwatorskie dotyczące likwidacji skutków powodzi w bibliotekach i archiwach w zakresie zagrożeń mikrobiologicznych (W obliczu katastrofy, [w:] „Notes Konserwatorski 2”, Warszawa 1999).

Biblioteka Śląska dysponuje komorą fumigacyjną do dezynfekcji gazem Rotanox. Dodatkowe informacje można znaleźć w zakładce Konserwacja.

Informacji udziela:
Dział Ochrony, Konserwacji i Archiwizacji Zbiorów
Plac Rady Europy 1, 40-021 Katowice
tel.: (+48) 32 20 83 862, (+48) 32 20 83 702
fax: (+48) 32 20 83 720
e-mail: archiwizacja@bs.katowice.pl
poniedziałek–piątek w godz. 8.00–15.00


Zamknij

Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień cookies w przeglądarce.